Жел - дауылдың шақырушысы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жел күшейсе, артынша дауылдың тууы мүмкін деген табиғи құбылысты білдіреді. Астарлы мағынасы — кез келген үлкен қиындықтың, жанжалдың не ауыр сынақтың алдында кішігірім белгі, ишара байқалады. Яғни, болашақтағы қауіпке немқұрайды қарамай, алдын ала сезіп, сақ болған дұрыс. Қазақ танымында бұл өмірдің де, адамның мінезінің де бір заңдылығын аңғартады: ұсақ нәрсе үлкен іске жол ашады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жел" — жай тынышсыздық, ескерту, алғашқы белгі. Ал "дауыл" — қиындықтың, дүрбелеңнің, үлкен өзгерістің бейнесі. Халық табиғат құбылысын адам өмірімен салыстырып, желді алдағы қауіпті білдіретін ишара ретінде алған. Бұл теңеу ойсыздықтың соңы үлкен салдарға әкелетінін көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, отбасында не қоғамда пайда болған алғашқы келіспеушілікті елемеуге болмайтынын ескертеді. Мысалы, ұжымда бір қызметкердің орынсыз сөзі көбейсе, басшы оны дер кезінде тоқтатпаса, кейін үлкен жанжалға айналуы мүмкін. Сондықтан белгіні ерте байқап, алдын алу — даналықтың белгісі.