Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгеріп, дауыл күшеюі мүмкін; бұлт қоюланса, жауын жауады. Астарлы мағынасы — кез келген іс-әрекет, сөз не мінез белгілі бір нәтижеге әкеледі. Яғни адам ойланбай қадам жасаса, соның салдарын өзі тартады. Сондықтан бұл мақал сақтыққа, себеп пен салдарды түсінуге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жел» мен «бұлт» — жай табиғат құбылыстары ғана емес, өзгеріс пен алдағы оқиғаның белгісі. «Дауыл» мен «жауын» — сол өзгерістің күшейіп, нақты іске айналған түрі. Халық табиғаттағы байланысты адам өміріне теңеп, бір нәрсенің екіншісін тудыратындығын көркем түрде жеткізген. Бұл жерде табиғат бейнесі арқылы өмір заңдылығы аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілікпен шешім қабылдауға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, әлеуметтік желіде біреуді орынсыз кемсіткен адам кейін өзі де көпшіліктің сынына ұшырауы мүмкін. Яғни жел сияқты басталған ұсақ әрекет дауылдай үлкен мәселеге айналады. Сол себепті әр сөздің, әр істің салдарын алдын ала ойлау керек.
Bult jaýyndy shaqyrady.