Жауыр атқа жіп құйысқан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жауыры шыққан, арқасы жараланған атқа жіптен құйысқан тағып, оны ерттеп мінуге жарату. Астарлы мағынасы — әлсіреген, қажыған, шаршаған адамды не істі қайтадан қинап, бұрынғыдай жұмысқа жегу дұрыс емес. Яғни, қолдауы аз, шамасы таусылған нәрсеге ауыр салмақ салу пайда бермейді, керісінше зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жауыр ат» — көп мінуден, көп жүктен титықтаған, жарасы бар жанды не жағдайды бейнелейді. «Жіп құйысқан» — шын берік қамшы емес, тек сырттай жарасқан, бірақ шынайы демеу бола алмайтын әлсіз сүйеніштің нышаны. Бұл образдар адамның да, малдың да шамасын білу керектігін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал шаршаған қызметкерге қайта-қайта ауыр тапсырма жүктегенде, не оқушының үлгерімі төмендеп тұрса да, оны тоқтаусыз қысымға алған кезде айтылады. Мысалы, денсаулығы сыр беріп жүрген адамға демалудың орнына тағы да ауыр жұмыс тапсыру — «жауыр атқа жіп құйысқанның» кебі.