Жатқан жыланның құйрығын баспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жатқан жыланның құйрығын баспа» деген мақал сақ бол, өзіңе зиян келтіретін іске орынсыз араласпа дегенді білдіреді. Тура мағынасында тыныш жатқан жыланды түртсең, ол шағып алуы мүмкін. Астарлы мағынасында да дәл солай: ашуы басылмаған, іште кегі бар не қауіпті адамды қоздырсаң, соңы жанжалға, өкінішке әкеледі. Бұл мақал адамды сабырлы болуға, қауіптің алдын алуға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылан» — қауіпті, алдамшы, ашуын тез шақыратын күштің бейнесі. «Құйрығын басу» — әлдекімді әдейі түртіп, ызаландыру, тыныш жатқан нәрсені қоздыру деген ишара. Халық жылан арқылы кез келген жасырын қауіп пен сырттай тыныш көрінетін қатерді меңзейді. Яғни кейбір мәселе сырттай үнсіз болғанымен, оған қол сұқсаң, кесірі ауыр болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал конфликтіден, арандатудан аулақ болу керек деген ойды білдіреді. Мысалы, жұмыста әріптесіңізбен ескі реніш бар болса, оны көптің алдында әдейі қозғап, мысқылдау — «жатқан жыланның құйрығын басумен» тең. Мұндай әрекет дау тудырып, қарым-қатынасты ушықтырады. Сондықтан кейде үндемей, мәселені сабырмен шешкен дұрыс.