Жарқанатқа жарық қас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жарқанат жарықты жақтырмайды, өйткені ол түнгі тіршілік иесі. Астарлы мағынасы: өз табиғатына, пиғылына, ішкі болмысына қарсы нәрсені адам да ұнатпайды, тіпті одан қашады. Кейде адамға пайдалы, дұрыс, ашық нәрсе біреуге жайсыз көрінуі мүмкін. Сондықтан бұл сөз мінезі, әдеті, ниеті бөлек адамға шындықты, ақиқатты қабылдау қиын болатынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жарқанат — қараңғылыққа үйренген, жарықтан тосылатын бейне. Жарық — ашықтықтың, шындықтың, айқындықтың символы. Яғни мақал қараңғылық пен жарықты қарама-қарсы қойып, адамның ішкі дүниесін табиғаттағы құбылыс арқылы көрсетеді. Бұл образ ойдың дәлдігін күшейтіп, «әркім өзіне жайлысын қалайды» деген танымды аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал көзқарасы қатты, өзгеріске қарсы адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әділ тексерістен қашып, ашық жұмысты ұнатпаса, әріптестері «Жарқанатқа жарық қас» деп айтуы мүмкін. Яғни шындықты жақтырмайтын, тазалық пен ашықтықтан қашатын адамды сипаттайды.