Жарғақ құлағы жастыққа тимейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бір іске қатты беріліп, тыным таппай, ұйқы-күлкісін ұмытқан күйін білдіреді. Тура мағынасында «жарғақ құлағы жастыққа тимеу» — құлақтың жастыққа да тиюге мұрша таппай, мүлде тынықпағанын елестетеді. Астарлы мағынасы — адам бір уайымға, жауапты іске, ізденіске не қызметке бар ынтасымен кірісіп, шаршаса да тоқтамай еңбек етуі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жарғақ құлақ» — шаршаған, жүдеу халді аңғартатын бейнелі сөз. Ал «жастыққа тимейді» деген тіркес тыныш ұйқының жоқтығын, маза бермес ой не жұмыс үстінде жүргенді көрсетеді. Қазақ тілінде бұл образ адам бойындағы ширығуды, мазасыз еңбекті өте әсерлі жеткізеді. Яғни мақал сырттай қарапайым болғанымен, оның астарында табандылық пен жанкештілік жатыр.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал емтиханға дайындалып жүрген студентке, маңызды жобаны аяқтап жатқан маманға немесе отбасын асырау үшін тынымсыз еңбек етіп жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жаңа жұмысын дер кезінде тапсыру үшін бірнеше күн ұйқысыз еңбек етсе, «Жарғақ құлағы жастыққа тимей жүр» деп сипаттауға болады.