Жар жол болмас, жат ел болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жар мен жат елдің жолы бір болмайды, яғни олардың орны, ықпалы, бағыты бөлек деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адамның өз жарына, өз ортасына жақындығы табиғи нәрсе, ал бөтен елге, жат жұртқа толық сіңісу не солармен бірдей болу қиын. Мақал кейде жұбайлар арасындағы мінез, түсінік, әдет айырмашылығын да меңзейді: қанша жақын болсаң да, әр адамның өз болмысы бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жар» — өмірлік серік, отбасының тірегі. «Жат ел» — бөтен орта, бөгде жұрт, өзіңе толық таныс емес әлем. «Жол болмас» деген тіркес екі араның бір арнаға түспейтінін, бағыты қабыспайтынын бейнелейді. Яғни мақал адам мен ортаның, жұптық қатынастың табиғи ерекшелігін салыстырып көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды ерлі-зайыптылардың көзқарасы, өмір салты, тәрбие деңгейі үйлеспей жатқанда айтады. Мысалы, бір жұптың бірі ауылдың салтын берік ұстаса, екіншісі мүлде басқа ортаға бейім болып, ортақ шешімге келе алмаса, үлкендер: «Жар жол болмас, жат ел болмас» деп түйіндеуі мүмкін.