Жаңбыр бір жауса, терек екі жауады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса, теректің жапырағы мен бұтағы су болып, тамшылап екі есе көп жауғандай көрінеді. Астарлы мағынасы — табиғаттағы бір оқиға екіншісін қозғайды, яғни бір нәрсе басталса, оның әсері де қатар жүреді. Халық бұл сөзді көбіне екі түрлі құбылыстың қабаттасуын, бір себептің бірнеше салдары болатынын айту үшін қолданған. Кейде басталған іс күткендегіден де артық әсер береді деген ойды білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаңбыр» — басталған істің, оқиғаның белгісі. «Терек» — табиғаттың тірі бейнесі, жаңбырды бойына сіңіріп, одан кейін тамшысын төгетін ағаш. Теректің «екі жаууы» жаңбырдың әсері күшейіп, көрініс қосарланып тұрғанын меңзейді. Бұл образ арқылы халық қарапайым табиғи құбылысты өмірлік байқаумен байланыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір оқиға екіншісін ілестіріп әкеткенде айтылады. Мысалы, бір мекемеде бір қызметкер қате жіберсе, соның артынан тексеріс те, түзету де көбейіп кетеді. Яғни бір әрекеттің салдары бірнеше бағытта көрінеді. Сондықтан бұл мақал ойланбай басталған істің ықпалын ескеруге шақырады.