Жаманның көңілін ауласаң да,
дауын даулама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман ниетті, мінезі бұзылған адамның көңілін табуға тырысқанмен, оның дауына араласпа, сөз таласына кірме деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — біреудің көңілін аулау, яғни ренжітпеу, жұмсарту. Бірақ астарлы мағынасы терең: жаман адамды тым еркелетіп, оның орынсыз талабын қолдама, өйткені ол жақсылықты түсінбей, тағы да дау шығара береді. Сондықтан ондай адаммен шамаңды сақтап, ақылмен, сабырмен қарым-қатынас жасаған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көңілін аулау» — адамның қабағын түсірмей, жайлы сөз айту, татуласуға ұмтылу деген бейне. Ал «дауын даулама» тіркесі — өзгенің орынсыз жанжалына араласпау, біреудің әділетсіз сөзін іліп әкетпеу дегенді меңзейді. Мұнда «дау» сөзі тек сөз таласы емес, берекені бұзатын, адамды шаршататын тартысты білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында немесе әлеуметтік желідегі айтыста өте орынды қолданылады. Мысалы, жұмыста мінезі қиын әріптес ұсақ нәрседен дау шығарып тұрса, оны жұбатуға тырысқанмен, оның қисынсыз жанжалына қосылып кетпеу керек. Сонда өз тыныштығың да, ортаңның бірлігі де сақталады.
daýyn daýlama.