Жаманның аяғы сегіз,
Бірі шалмаса, бірі шалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман адамның ісі де, ойы да бір орында тұрмайтынын, оның зияны бір жолмен болмаса, екінші жолмен міндетті түрде тиетінін аңғартады. Тура мағынасында «аяғы сегіз» деп көп бағытқа кететін, әр тұстан келіп соқтығатын қозғалыс бейнеленген. Астарлы мағынасында жаман мінезді кісінің айласы, сөзі немесе әрекеті арқылы біреуді алдауы, ренжітуі не зиян келтіруі тез қайталанып отыратынын ескертеді. Сондықтан ондай адамнан сақ болған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
«Аяғы сегіз» деген тіркес нақты санды емес, көбейіп кеткен, жан-жаққа созылған қауіптің белгісін білдіреді. «Бірі шалмаса, бірі шалады» деуі — бір қулық өтпесе, келесі қулығы іске асатынын көрсететін бейнелі сөз. Мұндағы шалыну — сүріну ғана емес, алданып қалу, зиян көру, опық жеу мағынасында қолданылған. Мақал жамандықтың тұрақсыз, бірақ тынымсыз әрекетін әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам бойындағы ұсақ өтірік, екіжүзділік, өсек немесе алаяқтық сияқты мінездерге байланысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер біреуге жағымпазданып, екіншісін сыртынан өсектеп жүрсе, жұрт оны «Жаманның аяғы сегіз, бірі шалмаса, бірі шалады» деп бағалайды. Яғни мұндай адамнан абай болу керек деген ой беріледі.
Biri shalmasa, biri shalady.