Жаман сөз - жанға кірген тікен,
Жақсы сөз - таптырмайтын ем.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің адамға тигізетін әсерін салыстырады. Жаман сөз адамның көңілін жаралап, ішкі жан дүниесіне ауыр тиеді, сондықтан ол жанға кірген тікендей сезіледі. Ал жақсы сөз адамды жұбатып, жігерлендіріп, сенімін арттырады. Демек, сөздің қуаты өте күшті: бір ауыз сөзбен адамды құлатуға да, көтеруге де болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тікен» — ащы, ауыр тиетін, жанды қинап өтетін сөздің бейнесі. Тікен денеге кірсе, мазаны алып, ауырсыну тудырады; дәл сол сияқты жаман сөз де жүрекке қадалады. Ал «таптырмайтын ем» тіркесі жақсы сөздің шипасын көрсетеді. Ем қандай дертті жазса, жылы, мейірімді сөз де ренжіген көңілді жазып, адамды тыныштандырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, достар арасында өте орынды. Әсіресе әлеуметтік желіде немесе күнделікті әңгімеде дөрекі сөзден сақтануға үйретеді. Мысалы, бір адам қателессе, «сенен түк шықпайды» деудің орнына «қателік болады, келесіде дұрыстайсың» десек, ол жігерленеді. Яғни жақсы сөз — қарым-қатынасты түзейтін рухани ем.
Jaqsy sóz - taptyrmaıtyn em.