Жаман болса туысьң,
Туыспай-ақ құрысын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстық атаудың өзі емес, сол туыстың мінезі мен ісі маңызды екенін білдіреді. Егер туыс адам жамандық істеп, елге де, өзіңе де кесірін тигізсе, ондай жақындықтың қадірі қалмайды. Яғни, туыс болу — автоматты түрде сыйлы болу емес; адамды бағалатқан нәрсе — оның адамгершілігі, тәртібі, ниеті.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жаман болса» деген тіркес туыстық байланысқа мінез сынағын қояды. «Туыспай-ақ құрысын» дегені — сырттай жақын көрінгенімен, ішкі сапасы жоқ адамның пайдасынан зияны көп деген астарлы ой. Мұнда туыстықтың қаны бір болғанымен, көңіл мен мінез жараспаса, араласудың өзі ауыр болатыны бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туыс адамдардың өзара сыйластығы бұзылып, бір-біріне өсек айтып, есеп қуып, жәрдем орнына кедергі келтірген кезде айтылады. Мысалы, бір адам ағайынының сенімін пайдаланып, қарызын қайтармай немесе реніш тудырып жүрсе, жұрт: «Туыс болса да, адам болмаған соң қиын екен» деп осы мақалдың мәнін еске алады. Бұл сөз адамды туыстықтан бұрын кісілікке шақырады.
Týyspaı-aq qurysyn.