Жаман ауыздан жыландай сөз шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні бар: жаман, арам пиғылды немесе іштар адам аузынан уытты, зиянды сөз шығады. Яғни оның сөзі біреуді жаралайды, көңілін түсіреді, араға іріткі салады. Халық мұнда адамның ішкі мінезі мен сөзі тығыз байланысты екенін ескертеді: аузы жаманның ойы да, айтқаны да кесірлі болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жыландай сөз» теңеуі өте әсерлі. Жылан уымен қауіпті болғандай, жаман сөз де адамға рухани жара салады. «Ауыз» — тек сөйлеу мүшесі емес, адамның ішкі әлемін танытатын белгі. Осы образ арқылы халық сөздің удай өткір, залал келтіретін күшін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында орынсыз, қатты немесе қорлай сөйлейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әріптесін көпшілік алдында кемсітіп сөйлесе, өзгелер оның сөзін «жыландай» деп бағалауы мүмкін. Бұл мақал адамды сөзге абай болуға, біреудің көңілін жараламауға тәрбиелейді.