Жаман айғыр енесіне тап берер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, жуас емес айғыр өзіне ие болмай, тіпті өз енесіне де тап беруі мүмкін деген сөз. Астарлы мағынасы — мінезі нашар, тізгінге көнбейтін адам жақындарына да зиян келтіреді. Яғни, тәрбиесіздік пен жүгенсіздік алдымен өз үйіңе, өз ортаңа кесірін тигізеді. Қазақ мұнда адамның ішкі мінезін жылқыға теңеу арқылы өте дәл көрсеткен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы айғыр — күшті, бірақ бақылаусыз мінездің бейнесі. Енесі — өзінен үлкен, құрметті, тіпті жақын туыс адамды білдіретін образ. Ал тап беру — шектен шығу, әдептен озу, өз орнын білмеу дегенді аңғартады. Осы бейнелер арқылы мақал адамға сабыр, тәртіп, үлкенге құрмет керек екенін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мінезі ауыр, ашуға тез берілетін адам туралы айтылады. Мысалы, бір қызметкер үнемі дау шығарып, басшылармен де, әріптестермен де тіл табыса алмаса, ақырында өз жұмысына да, ұжымына да кесірін тигізеді. Демек, адам қай ортада жүрсе де, өзін ұстай білуі керек.