Жаман ағайын күншіл,
Жақсы ағайын сыншыл.
Jaqsy aǵaıyn synshyl.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайынның екі түрлі болмысын салыстырады. «Жаман ағайын күншіл» дегені — жақыныңның жетістігін көре алмай, іштарлық танытып, қуанышыңа ортақтаса алмайтын туыс туралы. Ал «Жақсы ағайын сыншыл» дегені — шын жанашыр ағайын мақтап көтермелей бермей, қателігіңді бетке айтып, түзу жолға салуға тырысатынын білдіреді. Яғни жаман туыс қызғанышпен іштен тынса, жақсы туыс мінді түзету үшін шындықты айтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «күншіл» сөзі — тар көңіл, іштарлық, қызғаныштың белгісі. Мұндай адам туыстықты емес, өз пайдасы мен намысын жоғары қояды. «Сыншыл» сөзі мұнда жай мін табушы емес, ақыл айтатын, жөн көрсететін, қателіктен сақтандыратын адам бейнесінде алынған. Қазақ танымында шынайы жақын адам кейде қаттырақ сөйлесе де, түбі жақсылықты көздейді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал туыстар арасындағы қарым-қатынасты бағалауда жиі қолданылады. Кейбір адам сенің табысыңа іштей ренжісе, енді бірі кемшілігіңді айтып, өсуіңе көмектеседі. Мысалы, бір жігіт жаңа кәсіп ашқанда, бір ағайыны оны көре алмай сыртынан сөз қылады, ал екінші ағайыны бизнес жоспарың әлсіз екенін айтып, қатесін түзетуге кеңес береді. Нағыз жақсы ағайын — сол сын айтқан жан.