Жақсы айғыр үйірін қорғайды,
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — айғыр өз үйірін сыртқы қауіптен сақтайды, ал бұқа өз болмысын, өз күшін өзі қорғайды. Астарлы мағынасы — әр басшы, әр ер-азамат өзіне қараған елін, отбасын, ортасын қорғай білуі керек деген ой. Жақсы адам тек өз басын ғана емес, маңындағы жұрттың амандығын да ойлайды. Сонымен бірге әркімнің өз табиғатына сай мінезі, өзіне тән қадірі мен кемшілігі болады, соны да мойындататын ишара бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы айғыр — жетекші, қорғаушы, үйірдің тірегі. Үйір — бірлікке топтасқан ел, отбасы не орта. Құж мойын бұқа — қыңыр, қайсар, жуас емес мінездің бейнесі. «Сом мүйізі» мен «сасық тұмсығы» деген сипаттар бұқаның ірі де дөрекі табиғатын байқатады, яғни ол өз күшіне сеніп, өзін өзі қорғайды. Бұл образдар арқылы халық күш, мінез, қорғау, жауапкершілік ұғымдарын нақтылап берген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы, ұжым немесе ел ішіндегі жауапкершілігі бар адамға қатысты айтылады. Мысалы, отбасының әкесі не үлкен ағасы қиын кезде араша түсіп, жақындарын қорғай білсе, «жақсы айғыр үйірін қорғайды» деп бағалауға болады. Яғни, нағыз азаматтың өлшемі — өзіне сену ғана емес, өзгені де қорғай білуі.
Quj moıyn buqa
som múıizi men sasyq tumsyǵyn qorǵaıdy.