Жаба берсе жаланы,
Жаладан жұғын қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге жаланы қайта-қайта жаудыра берсе, сол жаланың бір бөлігі болса да жұғып, із қалдырады. Астарлы мағынасы — жала, өсек, жаман сөз көп айтылса, ол адамның абыройына дақ түсіреді. Тіпті шындық кейін анықталса да, көптің санасында күдік қалып қоюы мүмкін. Сондықтан тілге сақ болып, орынсыз айыптаудан аулақ жүру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жала» — жалған айып, «жұғын» — жұққан із, дақ, әсер. Халық жала жай нәрсе емес, адамның атына жабысатын кір секілді екенін бейнелеп тұр. «Жұғын қалады» деуі жаман сөздің ізсіз кетпейтінін, бір рет айтылған ғайбаттың салдары ұзаққа созылатынын аңғартады. Бұл жерде жаланың жұғуы киімге не қолға жұққан кірдей әсерлі образ арқылы берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста немесе ортада біреуді дәлелсіз кінәлаған кезде өте орынды айтылады. Мысалы, қызметтес адам туралы тексерілмеген өсек таратса, кейін оның адалдығы дәлелденгенімен, жұрттың күдігі бірден кетпей қалады. Сондықтан бұл мақал адамды сөзге жауапкершілікпен қарауға шақырады.
Jaladan juǵyn qalady.