Зерек ақыл - суық мұз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Зерек ақыл - суық мұз» деген мақал ақылды, алғыр адам сезімге беріліп, асығыс қимылдамайтынын білдіреді. Мұндағы тура мағынада мұздың салқыны айтылады, ал астарлы мағынада зеректік пен сабырлылық меңзеледі. Яғни зерек ақыл жағдайды байыппен таразылап, артық эмоцияға ермей, дұрыс шешім табады. Мұндай адам дауға да, қиындыққа да салқынқанды қарайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «суық мұз» — сабырдың, салқын ойдың бейнесі. Мұз қатты, таза, бірақ жылуды көп сақтамайды; сол сияқты зерек ақыл да артық күйіп-пісуді көтермей, бәрін ой сүзгісінен өткізеді. Бұл теңеу ақылдың өткірлігін ғана емес, тыныштық пен байсалдылықтың да қадірін танытады. Қазақ танымында мұндай салқынқанды мінез парасаттылықпен байланыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, отбасыдағы келіспеушілікте өте орынды айтылады. Мысалы, екі әріптес бір мәселеге ұрысып қалғанда, ақылды адам бірден ашуланбай, дәлелді тыңдап, шешімді сабырмен іздейді. Сонда «зерек ақыл - суық мұз» дегеннің мәні ашылады: ақыл эмоциядан биік тұрып, дұрыс жол табуға көмектеседі.