Ырыс баққан дау бақпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ырысқа, береке мен несібеге ұмтылған адам дау-дамайға, жанжалға бармайды. Астарлы мағынасы — тыныш өмірді, татулықты, адал еңбекті таңдаған кісі берекені көбейтеді; ал ұрыс-керіс, өкпе-наз, қақтығыс адамның ырысын кетіреді. Яғни, байлық тек ақша не мал емес, ең алдымен көңілдің тыныштығы, отбасындағы жарастық, ел ішіндегі ынтымақ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ырыс» — құт, береке, несібе, өмірдің жақсы жағы. «Дау» — кикілжің, келіспеушілік, тартыс. Халық ырысты қолға ұстауға келмейтін, бірақ адам мінезімен сақталатын игілік ретінде көрсетеді. Дау баққан адам өз уақыты мен күшін босқа шығындаса, ырыс баққан адам сабыр, сыйластық, қанағат арқылы жақсылықты сақтайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Отбасында, жұмыста, көршімен не әріптеспен түсініспеушілік туғанда, басты мақсат — жеңу емес, татулықты сақтау. Мысалы, кеңседе екі қызметкер бір мәселе үшін сөзге келсе, басшы оларды бір-бірін кінәлауға емес, ортақ шешім табуға шақырса, дау басылып, жұмыс та, көңіл де түзеледі. Сонда ырыс көбейеді.