Ұзын елдің үйіріне,
Қысқа елдің қиырына кетті.
Qysqa eldiń qıyryna ketti.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Бұл мақал елдің, оның мәдениетінің, дәстүрлерінің және әлеуметтік құрылымының ұзындығы мен қысқалығының символдық мәндерін көрсетеді.
"Ұзын елдің үйіріне" деген бөлімді түсіндірер болсақ, ол үлкен, кең, көпшілікті қамтитын, тығыз байланыстағы қоғамды білдіреді. Мұндай қоғамда адамдар бір-бірімен жан-жақты байланыста болып, ортақ ой-пікір, мақсаттарға ие болады.
Ал "қысқа елдің қиырына кетті" дегені – адамның немесе қоғамның шектеулі, тар шеңберде өмір сүріп, өз алдына тығыз шектелген, одан әрі дамуда қиындықтарға кездесетіндігін білдіреді. Мұндай жағдайда адамдардың мүмкіндіктері, байланыстары шектеледі.
Жалпы, мақалға қарап, бір қоғамның әлеуеті мен мүмкіндіктері оның көлеміне, яғни "ұзын" немесе "қысқа" болуына байланысты екендігін түсінуге болады. Ұзын, яғни кең қоғам даму мен жаңашылдыққа жақын, ал қысқа қоғам шектеулі әсерлермен өмір сүреді.