Ұрыс ырыс қашырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ұрыс ырыс қашырар» деген мақалдың тура мағынасы — жанжал мен керісудің берекені кетіретіні. Астарлы мағынасы — отбасыда, ауылда, жұмыста немесе достықта дау көбейсе, татулық бұзылып, ырыс-береке азаяды. Адам ашуға ерік берсе, сөз де, іс те дұрыс болмай, соңында өкінішке әкеледі. Сондықтан бұл мақал сабыр сақтап, мәселені ақылмен шешуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұрыс» — тек қатты сөз немесе төбелес қана емес, бір-бірін тыңдамау, өкпе сақтау, араны ашу дегенді де білдіреді. Ал «ырыс» — молшылық, береке, тыныш тіршілік, отбасының амандығы. Халық ырысты көзге көрінбейтін, бірақ жанжалдан тез қашатын құнды несібе ретінде бейнелеген. Яғни ұрыс бар жерде береке тұрақтамайды деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, бір отбасында ерлі-зайыптылар ұсақ нәрсеге жиі ұрыса берсе, үй ішінің көңіл күйі бұзылып, балаларға да ауыр тиеді. Ал сабырмен сөйлесіп, келіспеушілікті мәдени түрде шешсе, шаңырақтың берекесі сақталады. Сондықтан мақал адамдарды жанжалдан қашып, татулықты таңдауға шақырады.