Үріккен түйеге шаңырақ салма, сындырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал асығыс қимылдама, сескеніп тұрған не көңілі орнықпаған адамға ауыр сөз айтпа, жүк артпа дегенді білдіреді. Тура мағынасында үріккен түйенің үстіне шаңырақ салса, ол көтере алмай сындырып жіберуі мүмкін. Астарлы мағынасы — күйі жоқ, ашулы, қорыққан немесе дайын емес жанға бірден салмақ салу істі бұзады. Сондықтан кез келген әрекетте адамның халін, шамасын, көңіл күйін ескеру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үріккен түйе» — сабырынан айырылған, шошынған адам бейнесі. «Шаңырақ» — киіз үйдің ең ауыр әрі қасиетті бөлшегі, яғни үлкен жауапкершілік пен жүктің символы. Үріккен түйеге шаңырақ салу — әлсіз күйдегі жанға орынсыз ауыр міндет арту деген ойды бейнелейді. Бұл образ арқылы халық «уақытын тап», «адамның қалпын таны» деген тәрбиені жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, отбасында өте орынды қолданылады. Мысалы, жаңа қызметке келген жас маман әлі үйренбей тұрғанда оған бірден ең күрделі істі тапсыру нәтиже бермейді. Алдымен бағыт көрсетіп, біртіндеп жауапкершілік берген дұрыс. Сонда іс те оңалады, адам да өзіне сенімді болады.