Ұйқы арыстанды да жығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тіпті күшті, айбатты жануардың өзі де ұйқының алдында дәрменсіз болады. Астарлы мағынасы — адамның да шамадан тыс ұйықтауы, жалқаулыққа салынуы, уақытты бос өткізуі оны әлсіретіп, істің берекесін кетіреді. Қазақ танымында ұйқы — қажетті тынығу, бірақ шектен асса, адамды мақсаттан алыстатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арыстан» — күш-қуаттың, батылдықтың символы. Ал «жығу» сөзі күшті нәрсенің де әлсіреп, еңсесі түсуін білдіреді. Яғни мақал ұйқыны жай ғана тынығу емес, кейде ерік-жігерді басатын, әрекетті баяулататын күш ретінде бейнелейді. Бұл арқылы халық «бәрі орнымен болсын» деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал уақытты тиімді пайдалануға шақырады. Мысалы, студент түнде ұзақ ұйықтап, таңертең сабаққа кешігіп жүрсе, үлгерімі төмендейді. Сол сияқты жұмысқа ерте тұрып, күн тәртібін дұрыс құрған адам көбірек іс тындырады. Сондықтан мақал адамды тәртіпке, сергектікке және жауапкершілікке үндейді.