Үйірлі құлан айғырсыз болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Үйірлі құлан айғырсыз болмайды деген мақалдың тура мағынасы — жабайы құланның бір үйір болып жүруі үшін бастаушы айғыр керек. Астарлы мағынасы — кез келген топтың, елдің не істің өз жетекшісі, бағыт беретін адамы болуы қажет. Басшысыз, тәртіпсіз жұрттың ісі берекелі болмайды, шашырап кетеді. Бұл мақал жетекшінің орны бөлек екенін, ал ел ішіндегі ынтымақ пен тәртіп сол жетекшіге де, топ мүшелеріне де байланысты екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйірлі құлан» — бір мақсатпен жүрген қауым, ал «айғыр» — сол қауымды соңынан ертетін басшы бейнесі. Құланның үйірі табиғаттағы ұйымшылдықты көрсетсе, айғыр соның тірегі мен бастауы ретінде алынған. Халық осы арқылы «әр топқа жол көрсететін, жауапкершілік алатын адам керек» деген ойды бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал мектепте сынып жетекшісі, ұжымда менеджер, ауылда ақсақал немесе қоғамда әділ басшының маңызын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, еріктілер тобы нақты жетекші сайламаса, тапсырмалар шашырап, жұмыс жүрмей қалады. Ал бастамашы адам болса, бәрі ретімен орындалады.