Туырлықсыз тұл үйге
Ту байлаған не керек?
Туысы жоқ жалғызға
Жауға шабу не керек?
Tý baılaǵan ne kerek?
Týysy joq jalǵyzǵa
Jaýǵa shabý ne kerek?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалғыз адамның, тірегі жоқ кісінің үлкен іске де, ауыр сынға да толық шамасы жетпейтінін білдіреді. Тура мағынасында: үйдің туырлығы жоқ болса, ішін жауып, қорған болар нәрсе болмағандай; ал туысы жоқ адамға жауға шапқаннан пайда жоқ. Астарлы мағынасы: адамның күші тек өзінде емес, айналасындағы ел-жұртымен, ағайын-туысымен бірге болғанда артады. Бірі жоқ жерде істің берекесі де кем болады.
Образдар мен теңеулер
«Туырлықсыз тұл үй» — қаңырап, қорғансыз қалған үйдің бейнесі. Бұл — иесіздік пен әлсіздіктің символы. «Ту байлаған» дегені — салтанат, дайындық, сыртқы көрік бар деген ишара, бірақ оның да мәні жоқ, егер үйдің негізі мықты болмаса. «Жауға шабу» — өмірдің қатал сыны, қауіп-қатерге қарсы тұру. Мұнда «жау» тек сыртқы дұшпан емес, қиындық пен ауыр жауапкершілікті де меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға жалғыз жүріп бәрін еңсеру қиын екенін еске салады. Әсіресе отбасында, жұмыста, қоғамда қолдау мен ынтымақтың маңызы зор. Мысалы, біреу жаңа бизнес ашқанда тек өз күшімен емес, ағайынның ақылы, достың демеуі, әріптестің көмегімен ісі алға басады. Сондықтан мақал бірлікке, сүйеніштің қадірін білуге шақырады.