Түлкі терісінен жазады,
Бай малынан жазады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түлкінің терісі мен байдың малы – екеуі де өз иесінің қолындағы қымбат нәрсе. Астарлы мағынасы — әр адам өзіне ең қымбат, сүйікті дүниесінен айырылғанда ғана шын қиналады. Яғни, бай адамға ең ауыр жаза — малынан, дәулетінен қол үзiп қалу; ал аңшы не кәсіп иесі үшін құндысы — терісі болған түлкіден айрылу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түлкі терісі – пайда, кәсіп, олжа, ал бай малы – дәулет, тіршілік көзі, бар байлықтың белгісі. Мақал екі түрлі адамның ең бағалы дүниесін салыстыра отырып, «әркімнің жанына жақын несібесі бар» деген ойды білдіреді. Сол арқылы заттың емес, адамның көңілге қымбат, өміріне тірек болатын нәрсенің қадірі айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал материалдық шығынның ауырлығын немесе адамға ең қымбат нәрседен айрылудың күйзелісін сипаттағанда қолданылады. Мысалы, көп жыл еңбектеніп жинаған ақшасын бір сәтте жоғалтқан адам қатты қиналады — дәл осы кезде «түлкі терісінен жазады, бай малынан жазады» деуге болады. Бұл сөз сақ болуға, бардың бағасын білуге үндейді.
Baı malynan jazady.