Түйесі жоғалмағанның бәрі есті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тура мағынасында бұл сөз түйесі жоғалмаған, яғни малы аман адамды айтады. Астарлы мағынасы — адамға бар нәрсесінің қадірін білмей, байсалсыз баға беру дұрыс емес. Біреудің жағдайы сырттай жақсы көрінсе де, ол міндетті түрде ақылды, ұқыпты, сақ адам деген сөз емес. Мақал «бәрі» деген асыра айтуға қарсы шығып, әр адамның мінезі мен естілігі ісінен көрінетінін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — көшпелі өмірдегі ең қымбат, ең керек малдың бірі. Түйесі жоғалмау — шаруасы шайқалмаған, ырысы орнықты адамның белгісі сияқты беріледі. Бірақ мақал осы сыртқы тұрақтылықтың өзінен адамды толық бағалауға болмайтынын көрсетеді. Яғни малдың амандығы — тек бір белгі, ал естілік — ой, іс, сөз, мінез арқылы танылатын қасиет.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды тек қызметіне, дәулетіне не сыртқы сәттілігіне қарап ақылды деп асыра мақтамау керек дегенде қолданылады. Мысалы, бір адамның бизнесі жүріп, үйі-мүлкі болса да, ол жауапсыз шешім қабылдап жатса, «Түйесі жоғалмағанның бәрі есті» деп ескерту айтуға болады.