Түйенің бәрі нар болса,
Жер бетінде жүк қалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер барлық түйе нардай күшті болса, жер бетінде көтерілмеген жүк қалмас еді. Астарлы мағынасы: егер ел ішіндегі адамдардың бәрі бірдей мықты, қайратты, жауапкершілікті болса, ауыр іс те, қиын міндет те орындалмай қалмас еді. Яғни қоғамның дамуы үшін әр адамның өз орнында берік, еңбекқор, сенімді болуы маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — жай ғана мал емес, күш пен төзімнің бейнесі. «Нар» — аса мықты, ауыр жүк көтеретін түйенің түрі, сондықтан ол ерекше қуат пен шыдамдылықты білдіреді. «Жүк» — өмірдегі міндет, ауыртпалық, жауапкершілік. Демек, мақал мықтылықты мадақтай отырып, бір ғана күштің емес, көптің ортақ қайраты керек екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де ұжымдық жұмысқа, жауапкершілікке қатысты айтылады. Мысалы, егер бір мекемеде бәрі өз міндетін тиянақты атқарса, жұмыс жеңілдеп, нәтиже жақсы болады. Ал әркім тек бір-екі адамға сүйенсе, іс баяулайды. Сондықтан мақал адамды тек күшті болуға емес, пайдалы, еңбекке жарамды, жауапты болуға үндейді.
Jer betinde júk qalmas.