Түйені Түймебай бағады,
Сүтін Сүймебай ішеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбектің әділ бөлінбеуін, біреудің бейнетін екіншінің рахатқа айналдырып алуын меңзейді. Тура мағынада түйені бір адам бағып, оның сүтін басқа біреу ішіп отыр. Астарлы мағынасы — істі істеп, машақатын тартқан адам емес, дайын пайдасын көретін өзге біреу болатын жағдайды сынау. Мұнда әділетсіздік те, еңбекті бағаламау да бар.
Образдар мен теңеулер
«Түйе» — қазақ тұрмысындағы қымбат, күтімі ауыр мал. Оны бағу оңай емес, көп еңбек пен жауапкершілік керек. «Түймебай» мен «Сүймебай» сияқты аттар әдейі алынғандай әсер береді: бірі бағады, бірі ішеді. Бұл қарама-қарсылық арқылы халық бір істің ауыртпалығы мен жемісін екі бөлек адам иеленетінін әдемі көрсетеді. Яғни бейнет пен зейнеттің арасы ашылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал еңбекті әділ бөліспейтін ортаға байланысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жобаға түн ұйқысын төрт бөліп еңбек етеді, ал басқасы дайын нәтижені өз атына шығарып алады. Осындай кезде жұрт: «Түйені Түймебай бағады, сүтін Сүймебай ішеді» деп ренішін білдіреді.
Sútin Súımebaı ishedi.