Түйе, тайлақ жиғанмен,
Аунайтұғын шаңдақ жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мен тайлақты көп жинасаң да, аунайтын шаңды жер болмаса, олардың пайдасы толық көрінбейді. Астарлы мағынасы — адамда мал-мүлік, мүмкіндік, күш-қуат болғанымен, соларды іске асыратын орта, жағдай, тірек болмаса, ол байлықтың да, еңбектің де берекесі азаяды. Яғни, тек жинау аз, оны орнымен пайдалану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе, тайлақ» — мол дүние, қомақты ырыс, береке белгісі. Ал «аунайтұғын шаңдақ» — сол малға лайық кең өріс, қолайлы жағдай, тіршілікке қажет орта. Шаңдақтың болмауы — мүмкіндіктің шектеулігін білдіреді. Халық осы арқылы «бар нәрсенің қадірі оны қолданар орынмен өлшенеді» деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды табыс, білім не құрал бар болғанмен, оны жүзеге асыратын мүмкіндік жоқ кезде айтады. Мысалы, адам жақсы маман, бірақ жұмыс істейтін орта, жабдық не қолдау болмаса, қабілеті толық ашылмайды. Сонда «Түйе, тайлақ жиғанмен, аунайтұғын шаңдақ жоқ» деп, жағдайдың маңызды екенін ескертеді.
Aýnaıtuǵyn shańdaq joq.