Түйе күндіз жайылады,
Түнде күйіс қайырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал түйенің табиғи тіршілігі арқылы адамға ой салады: әр нәрсенің өз уақыты, өз тәртібі бар. Түйе күндіз жайылып, қорегін жинайды, ал түнде тынығып, жегенін қайта шайнап, қорыттады. Астарлы мағынасы — адам да еңбектеніп, содан кейін сол еңбектің нәтижесін ой елегінен өткізіп, сабырмен бағалай білуі керек. Яғни, тек әрекет ету аз, істің соңын да дұрыс түйіндеу маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — төзімнің, сабырдың, ауыр еңбектің белгісі. «Күндіз жайылу» — тіршілік үшін әрекет, мүмкіндік іздеу; «түнде күйіс қайыру» — алынған нәрсені қорыту, ойлану, тынығу деген ұғымды білдіреді. Халық түйенің табиғи қылығын адам өміріндегі еңбек пен ойдың тепе-теңдігіне теңеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмысты асықпай, ретімен атқаруға, кейін жасаған ісіңді саралап отыруға үндейді. Мысалы, студент күндіз сабақ оқып, кешке сол тақырыпты қайталап, түсінбеген жерін пысықтаса, мақалдың мәні орындалады. Мұнда еңбек пен ойланудың бірге жүргені көрінеді.
Túnde kúıis qaıyrady.