Түйе көп болса, жүк сыймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тым көп болса, артуға болатын жүк те реттелмей, сыймай, шашырап кетеді. Астарлы мағынасы — бір жерде, бір іске шамадан тыс көп адам араласса, немесе ұйымсыздық басым болса, жұмыс та, ырыс та, тәртіп те бұзылады. Яғни, көптік әрдайым береке әкелмейді; бірлік, тәртіп, үйлесім болмаса, ортақ істің берекесі кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — күш, салмақ, көптік белгісі. «Жүк» — ортақ міндет, жауапкершілік, пайда не нәтиже. Түйенің көп болуы жүктің сыймауымен бейнеленіп, ретсіз көбейген нәрсенің пайдадан гөрі қиындық туғызатыны аңғарылады. Қазақ ұғымында түйе — ауыр жүк көтеретін мал, сондықтан бұл образ өте нанымды әрі әсерлі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымдық жұмысқа да қатысты айтылады. Мысалы, бір жобаға тым көп адам араласып, әркім әр жаққа тартса, нәтиже баяулап, міндеттер дұрыс бөлінбей қалады. Сондай кезде «Түйе көп болса, жүк сыймайды» деп, іске тәртіп пен нақты жауапкершілік қажет екенін еске салады.