Түйе анасы бірден ,
Қой анасы бестен ,
Өсейін десе астаң -кестең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал төлдің, яғни жас малдың өмірі мен өсуінің өз заңдылығы барын білдіреді. Түйе ботасын көбіне бір ғана төлмен табады, қой егіз не көп қозы туады, сондықтан олардың қорасы да, күтімі де әрқилы болады. Астарлы мағынасы — әр істің, әр тіршіліктің өз реті бар, бірдей өлшеммен бағалауға болмайды. Кейде көп нәрсе өсіп-өнсе, сол берекемен бірге қимыл-қозғалыс та, қарбалас та көбейеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе анасы бірден» дегені — түйенің сирек, аз төлдейтінін көрсететін нақты образ. «Қой анасы бестен» — қойдың көп төл беріп, өсімі мол екенін бейнелейді. «Астаң-кестең» сөзі — тіршілік қайнап, орын ауысып, абыр-сабыр көбейетін жағдайды білдіреді. Яғни малдың көбеюі береке болғанымен, сонымен бірге еңбек пен қамқорлықты да арттырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал үлкен жұмыс басталғанда немесе отбасы кеңейгенде де қолданылады. Мысалы, бір үйде балалар саны көбейсе, күнделікті тірлік те көбейіп, бәрін реттеу қиындайды. Сонда адамдар: «Өсейін десе астаң-кестең» деп, берекемен бірге жауапкершілік те артатынын айтады.
Qoı anasy besten ,
Óseıin dese astań -kesteń.