Торқалы той, тұмарлы жүйрік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — торқалы, сән-салтанаты мол тойдың да, тұмар тағылған жүйріктің де қадірі жоғары деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы бойынша, қазақ өмірінде әрі қуанышты жиын, әрі ел намысын арқалаған тұлпар ерекше бағаланған. Торқалы той — үлкен қуаныш, ел-жұрт бас қосатын мәртебелі сәт; тұмарлы жүйрік — бапталған, қасиет тұтқан, бәйгеде топ жаруға лайық ат. Яғни, халық қастерлі нәрсені құрметтеп, сәнін де, мәнін де жоғары қойған.
Образдар мен теңеулер
«Торқалы той» — молшылықты, абыройды, елдің бір жерге жиналып, қуаныш бөлісетін кезін бейнелейді. «Тұмарлы жүйрік» — тек жүйрік ат емес, көзден, тілден, пәле-жаладан сақтайды деп сенген қастерлі тұлпардың бейнесі. Мұнда тұмар сөзінің өзі киелі ұғымды күшейтеді. Екі образ да қазақтың салт-дәстүрге, ырымға, жылқыға деген құрметін танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал маңызды, салмақты, ерекше қадірленетін екі нәрсені қатар айту үшін қолданылады. Мысалы, үлкен әулетте шілдехана мен құдалық сияқты жиындар кең дайындықпен өтсе, жұрт «бұл — торқалы той» деп айтады; ал жарысқа тыңғылықты бапталған, бағалы жылқы көрсе, «тұмарлы жүйрік екен» деп тамсанады. Осылайша мақал қадірлі істі де, қастерлі мүлікті де бағалауды үйретеді.