Тоқал ешкі қой бұзар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқал ешкі қойға тиіп, мазасын алып, тынышын бұзады. Астарлы мағынасы — бір ортада ретсіз, шалағай, ұсақ болса да, берекесіз адам не әрекет үлкен тыныштықты бұзуы мүмкін деген ой. Яғни кейде күші аз көрінген нәрсенің өзі ұйымшылдыққа, тәртіпке, бірлікке кесірін тигізеді. Мақал сақ болуды, ұжым ішінде әркім өз орнын біліп, орынсыз араласпау керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тоқал ешкі» — жасы кіші, қиқар, момын емес, мазасыз мінездің бейнесі. Ал «қой» — тыныштық, момындық, береке мен тәртіптің символы. «Қой бұзар» деген тіркес қойдың өзін емес, жалпы ел ішіндегі тыныштығы мол ортаны бүлдіруді меңзейді. Халық осылайша азғантай кикілжіңнің өзі үлкен берекені шайқалтуы мүмкін екенін образ арқылы жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс ұжымында, сыныпта немесе үй ішінде қолдануға болады. Мысалы, бір адам ұсақ өсек айтып, бәрінің көңіл күйін бұзып жүрсе, жұрт: «Тоқал ешкі қой бұзар» деп, оның әрекетінің ұжымға зиян екенін аңғартады. Яғни мақал тәртіп пен тыныштықты сақтауға шақырады.