Тойған қозы момақан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тойған қозы момақан деген мақалдың тура мағынасы — қарны тоқ, жайлы күйдегі қозы тыныш, жуас болады. Астарлы мағынасы — адам да қажетін тауып, уайым-қайғысы азайса, мінезі жұмсарып, сабырлы, момын келеді. Яғни тоқшылық пен тыныштық адамның қылығына да әсер етеді, ал аштық, жоқшылық, мазасыздық мінезді өзгертіп жібереді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қозы» — қазақ ұғымында нәзік, аңғал, жуас тіршілік иесі. «Тойған» сөзі оның тоқ, алаңсыз күйін білдіреді. «Момақан» — аса тыныш, қылқ етіп қарсы келмейтін, жуас мінездің белгісі. Осындағы образ арқылы халық жан дүниенің жайлылығы мен тұрмыстың түзулігі мінезге тікелей ықпал ететінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамға жайлы орта, жеткілікті жағдай, дұрыс тәрбие мен қамқорлық болғанда оның сабырлы болатынын еске салады. Мысалы, жұмыста немесе отбасында адамға тұрақтылық пен түсіністік берілсе, ол да ашушаң болмай, байыппен сөйлейді. Сол сияқты балаға да жеткілікті көңіл бөлінсе, ол тыныш, елгезек, тәрбиелі болып өседі.