Текті жігіт тек жүрер,
Текелес киік жай жүрер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Текті, тәрбиелі жігіт өз мінезін тежеп, орынсыз даурықпай, сабырмен, байыппен жүреді. Ол көп сөзге салынбайды, артық қимылға бармайды, ісімен көрінеді. Мақалдың астары — адамдық қасиеті бар, намысты жігіттің сабырлылығы мен ұстамдылығы оның шын тектілігін танытады. Ал бейберекет, жеңілтек адам ғана шапшаң, асығыс, ойсыз әрекетке ұрынады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тек жүрер» тіркесі тектіліктің белгісі ретінде берілген: ол — салмақ, байсалдылық, өзін-өзі ұстау. «Текелес киік жай жүрер» деген жолда киік бейнесі алынған. Киік әдетте үркек, жылдам жануар болғанымен, мұнда «текелес» сөзі арқылы жуас, сабырлы жүріс ишара етіледі. Яғни аңның да жүрісі мінезіне сай болса, адамның да жүрісі тәрбиесіне сай болуға тиіс деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де орынды. Мысалы, жұмыста не оқуда өзін сабырлы ұстап, дауыс көтермей, ойланған соң сөйлейтін адам көптің сыйына ие болады. Қызбалыққа салынбай, байыппен шешім қабылдау — нағыз тектілік белгісі.
Tekeles kıik jaı júrer.