Тегін істің түбі шикі .
Көрікті қызған кезде бас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тегін, оңай келген істің нәтижесі көбіне берік болмайды, сапасы да толық шықпайды. Адам бір істі мән бермей, асығыс не жауапсыз атқарса, оның соңы шикі, яғни шала, кемшін болып қалады. Ал «көрікті қызған кезде бас» дегені — істің дәл уақытын жібермей, ыңғайы келген сәтте әрекет ет деген ой. Бұл мақал еңбектегі ұқыптылықты, істі шала жасамауды және мүмкіндікті дер кезінде пайдалануды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шикі» сөзі піспеген, дайын емес, кеміс деген мағынаны білдіреді. Яғни ойланбай жасалған істің сапасы төмен болатынын бейнелейді. «Көрікті қызған кезде бас» деген образ ұсталықтан алынған: темірді көрікте қыздырып, дәл жұмсарған шағында соғу керек. Бұл — істің де, шешімнің де өз уақыты бар екенін аңғартатын дәл теңеу.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, бизнес сияқты салаларда жиі қолданылады. Мысалы, студент емтиханға бір күн қалғанда ғана дайындалса, білімі шикі болады; ал алдын ала жоспарлап, дер кезінде әрекет етсе, нәтижесі жақсы шығады. Сондықтан мақал адамды жалқаулықтан сақтап, уақытты дұрыс пайдалануға шақырады.
Kórikti qyzǵan kezde bas.