Таутекенің тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Таутеке тауға шығып, қия-қатпарлы жерде еркін жүргенде ғана табиғатына сай тіршілік етеді. Сол сияқты, адам да өз қабілетіне, мінезіне, мақсатына лайық іс істегенде ғана жай табады. Бұл мақалдың тура мағынасы — таутекенің тауда жүруі; астарлы мағынасы — әркім өз орнын тауып, өзіне сай еңбек пен жолда болғаны дұрыс. Қолынан келетін істен алыстаса, жан дүниесі де мазасызданып, «тұяғы қышығандай» күй кешеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы таутеке — еркіндікті, қайсарлықты, туа біткен бейімділікті білдіретін образ. Таудың биігі — қиындық, өр талап, биік мұраттың белгісі. Ал «тұяғы қышу» тіркесі жайсыздықты, тыныш отыра алмауды, табиғи қалпыңнан ажыраған кездегі ішкі мазасыздықты бейнелейді. Яғни, адамның жаны өзіне лайық кеңістік пен әрекетсіз тыныштық таба алмайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал мамандық таңдауда, қабілет пен қызығушылықты ескертуде жиі қолданылады. Мысалы, сурет салуға бейімі бар жасанды тек кеңсе жұмысына зорлай берсе, ол өзін бақытсыз сезінуі мүмкін. Ал өз талантына сай дизайн, өнер не шығармашылық саласына барса, шабыты ашылады. Сондықтан адам өз «тауын» табуы керек.