Таудың жолына түспе,
Жаудың қолына түспе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қауіптен, қатерлі істен сақтандырады. Тура мағынада таудың жолы — қиын, бұралаң, адастыруы мүмкін соқпақ; жаудың қолы — жау түсіретін қасірет пен тұзақ. Астарлы мағынада, ойланбай тәуекелге барма, өзіңді қатерге тігетін жерден аулақ жүр деген ескерту айтылады. Яғни адам әр қадамын байқап басып, сақтықпен әрекет етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда тау — биік, қиын, жүрісі ауыр мекеннің белгісі. Ол өмірдегі кедергі, бөгет, қауіп-қатерді аңғартады. Ал жаудың қолы — тек физикалық дұшпан емес, қасірет, зиян, тұзақ, жаман пиғылдың бейнесі. «Жол» мен «қол» сөздері адамның таңдауын да, тағдырға тап болу мүмкіндігін де көрсетіп тұр. Мақалдың әсері осы екі қауіпті қатар қою арқылы күшейеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қауіпті іске, күмәнді ортаға немесе заңсыз әрекетке бармауды ескерткенде қолданамыз. Мысалы, бейтаныс адамның күмәнді табыс уәдесіне сеніп, алаяқтыққа түскен адамға: «Таудың жолына түспе, жаудың қолына түспе» деуге болады. Бұл — сақтық пен ақылға шақырған өмірлік кеңес.
Jaýdyń qolyna túspe.