Тамырың қашса, тары ек,
Келер жыл тағы ек.
Тамырың келер қасыңа,
Қайыры тиер басыңа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ең алдымен еңбек пен сабырдың қадірін ұқтырады. Тура мағынада: егер еккен дақылың өспей, құрып кетсе, сол жерге тары еге сал; келесі жылы тағы егіп, еңбекті тоқтатпа. Астарлы мағынасы: ісің бірден оңбай қалса да, мойыма, әрекеттен қол үзбе, уақыт өте еңбегіңнің өтеуі қайтады. «Тамырың қашса» дегені — шығын, сәтсіздік, қолайсыз жағдай. Ал «қайыры тиер басыңа» — қайтпай қалған еңбек түбі өзіңе пайда болып оралады деген сенім.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тамыр» мен «тары» — диқандарға таныс қарапайым тіршілік белгісі. Тамырдың қашуы өсімдіктің құрып, үміттің үзілгенін меңзейді. Тары — төзімді, қайта егуге болатын дақыл, яғни ұсақ болса да, берекелі істің символы. «Басыңа қайыру» тіркесі еңбектің жемісі адамның өзіне келетінін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды оқу, жұмыс, бизнес сияқты кез келген салаға қолдануға болады. Мысалы, студент бір емтиханнан төмен баға алса, оқуды тастамай, қателігін түзеп, келесі семестрде қайта дайындалуы керек. Сонда бұрынғы еңбегі де зая кетпей, пайдасын береді.
Keler jyl taǵy ek.
Tamyryń keler qasyńa,
Qaıyry tıer basyńa.