Суық сөзді сұмырай айтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Суық сөзді сұмырай айтады» деген мақал адамның ащы, жүрекке тиетін, кекесінді не мейірімсіз сөз айтуы оның мінезінің нашарлығын көрсетеді дегенді білдіреді. Тура мағынасында суық сөз — жылуы жоқ, көңіл қондырмайтын сөз. Астарлы мағынасында бұл — адамға жанашырлықпен емес, өшпенділікпен, менсінбеумен, қатігездікпен сөйлейтін кісінің сөзі. Халық мұнда сөздің сыртқы түрінен гөрі ішкі ниетіне мән береді: жақсы сөз адамды жұбатады, ал суық сөз араға жік салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «суық сөз» — жылуы жоқ, көңіл тоңдыратын қатал сөздің бейнесі. Ал «сұмырай» сөзі — мінезі бұзық, пасық, адамгершілігі төмен жанды білдіретін ауыр бағалау. Екі образ бірігіп, тілдің қаттылығы мен адамның ішкі әлемі арасында тікелей байланыс барын аңғартады. Яғни, сөздің суық болуы — жүректің суықтығының белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында бір-біріне дөрекі, кемсітуге толы сөз айтатын адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, әріптесі қателескенде оны көптің алдында мазақтап сөйлейтін адам туралы «суық сөзді сұмырай айтады» деуге болады. Мұндайда мақал адамды тілін түзеп, жұмсақ әрі әдепті сөйлеуге шақырады.