Суды құм бөгейді,
Дауды қыз бөгейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: судың жолын құм бөгей алады, ал даудың алдын алуға немесе басылуына қыз, яғни әйел адамның ақылы, сөз ұстауы, арағайындығы әсер етеді. Астарлы мағынасы — екі жақтың арасына түсіп, жанжалды ушықтырмай, сабырмен, сыпайылықпен тоқтата білетін адамның орны ерекше. Халық әйелдің парасаты мен мәмілегерлігін жоғары бағалаған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «су» — екпінді, тоқтамайтын күштің, ал «құм» — жұмсақ болса да бөгет бола алатын қарапайым тосқауылдың бейнесі. «Даудың» қызбен байланыстырылуы әйелдің нәзік те ойлы мінезін, сөзінің өтімділігін білдіреді. Яғни, күшпен емес, ақылмен, иба мен байыппен мәселені шешу меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасындағы, туыстар арасындағы не жұмыстағы келіспеушілікті сабырмен шешуге қатысты айтылады. Мысалы, ағайындар ренжісіп қалса, бір ананың немесе әпкенің жылы сөзі, дұрыс араласуы екі жақты татуластырып жібере алады. Осылайша мақал татулықтың тетігі — ақыл мен мәміле екенін еске салады.
Daýdy qyz bógeıdi.