Сөз жерден ауыр, күннен ыссы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің салмағы мен әсері өте күшті екенін білдіреді. Адамның айтқан бір ауыз сөзі кейде жұбатса, кейде жылатады, кейде татуластырып, кейде араны ашып жібереді. «Жерден ауыр» деуі — сөздің жай нәрсе емес, жауапкершілігі зор, салдары терең екенін меңзейді. «Күннен ыссы» деуі — сөздің жүрекке тікелей тиіп, адамның жанын күйдіретін, кейде оттай шарпитын қуатын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — ең ауыр, берік, қозғауы қиын нәрсенің бейнесі. Ал «күннің ыссысы» — күйдіріп, төзімге салатын күштің символы. Халық осындай нақты табиғи образдар арқылы сөздің салмағын түсіндіреді. Яғни сөз көзге көрінбесе де, оның ізі мен жарасы ұзақ сақталуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, отбасында жиі еске алынады. Ойланбай айтылған сөз адамның беделіне де, көңіліне де зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, бір қызметкер әріптесіне көптің алдында дөрекі сөз айтып қойса, сол сөз ұжымдағы сенімді бұзып, қарым-қатынасты ұзаққа дейін салқындатып жіберуі мүмкін. Сондықтан әр сөзді салмақтап айту керек.