Сөз сүйектен өтеді,
Таяқ еттен өтеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің жарасы таяқтың жарасынан да ауыр болатынын білдіреді. Таяқ денеге тиіп, уақыт өте жазылады, ал ауыр сөз, тіл тигізу, орынсыз кінәлау адамның жанын жаралап, ұзақ сақталуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамның бір ауыз сөзге өте сақ болу керектігі, өйткені сөздің күші ойланбай айтылса, реніш, өкпе, тіпті арадағы сыйластықтың бұзылуына әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сүйек» пен «ет» адам денесінің ең сезімтал, нақты бөліктері ретінде алынған. «Сөз сүйектен өтеді» дегені — сөздің өткірлігі мен ішке терең әсерін бейнелейді. «Таяқ еттен өтеді» — физикалық ауырсынуды көрсетеді, бірақ ол өткінші екенін аңғартады. Осы екі образ арқылы халық сөздің материалдық күштен кем түспейтін рухани қуатын салыстырып берген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі пікірде, жұмыстағы ескертуде, отбасындағы әңгімеде жиі еске түседі. Мысалы, ата-ана баласына «сенен түк шықпайды» деп ауыр сөз айтса, бала қатты намыстанып, өзіне сенімін жоғалтуы мүмкін. Сондықтан адамдар бірін-бірі жараламай, ойлы, жұмсақ сөйлегені дұрыс.
Taıaq etten ótedi.