Сөз - сөздің көсеуі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сөз - сөздің көсеуі» деген мақал сөздің бір-біріне тірек болып, ойды қозғап, әңгімені алға бастыратынын білдіреді. Тура мағынасында көсеу отты қозғап, шоғын маздатады; сол сияқты дұрыс айтылған сөз де басқа сөзді оятып, пікірді қыздырады. Астарлы мағынасы — әңгіме орынды, дәл, сыпайы айтылса, ол қарсы жақтың ойын ашып, мәселені түсіндіруге көмектеседі. Демек, сөздің күші сөзбен өлшенеді, ал ақылмен айтылған сөз тыңдаушыны да, сөйлеушіні де ойлантады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көсеу» — отты араластырып, жанып тұрған шоқты күшейтетін құрал. Бұл жерде ол сөздің қозғаушы күшін бейнелейді. От — ой, пікір, әңгіме; көсеу — сол ойды түрткілейтін, жалғайтын сөз. Яғни бір сөз екінші сөзді туғызып, әңгіме жанданып кетеді деген ұғым бар. Сонымен бірге бұл тіркес сөздің жауапкершілігін де аңғартады: орынсыз сөз емес, мәнді сөз ғана әңгімені өрбітеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал пікірталаста, жиналыста, сабақта немесе әлеуметтік желідегі талқылауда жиі қолданылады. Мысалы, бір адам мәселені қысқа айтып бастаса, екіншісі нақты сұрақ қойып, әңгімені тереңдетеді — сонда сөз сөзді қозғап, шындық ашылады. Бұл мақал дұрыс сұрақ пен орынды жауаптың маңызды екенін еске салады.