Сөз - сабан, іс - дән.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сөз - сабан, іс - дән» деген мақал адамның айтқан сөзіне ғана емес, нақты жасаған ісіне қарап баға беру керек екенін білдіреді. Тура мағынасында сабан — жеңіл, жел ұшыратын, пайдасы аз нәрсе, ал дән — құнды, өнім беретін, тіршілікке қажет асыл нәрсе. Астарлы мағынасында бос сөз көп, бірақ оның берері шамалы; ал шынайы еңбек, нақты әрекет қана нәтиже әкеледі. Демек, уәде емес, орындалған іс маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» бен «іс» қарама-қарсы қойылған. «Сабан» — желмен ұшып кететін, салмағы жоқ, тұрақсыз әңгімені меңзейді. «Дән» — жерге себілсе, өсіп-өнетін, береке әкелетін құндылықтың белгісі. Осы арқылы халық сөздің құрғақ болса, желге ұшатынын, ал істің жемісті болса, өмірге нәр беретінін астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде көп уәде беріп, бірақ ештеңе істемесе, оған осы мақал дәл келеді. Ал оқуын жақсы оқып, еңбек етіп, нақты нәтиже көрсеткен адамға жұрт сенім артады. Яғни, құр сөйлеуден гөрі, пайдалы іс тындыру қадірлі.