Сөз қадірін білмеген,
Өз қадірін білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің құнын түсінбеген адам өз беделін де, адамдық салмағын да дұрыс бағалай алмайтынын айтады. Тура мағынада — сөзге жауапсыз қараған кісі көптің алдында да, жеке өмірінде де сыйдан айырылады. Астарлы мағынасы — ойланбай сөйлеу, орынсыз сөз айту, уәдеде тұрмау адамның қадірін кетіреді. Ал сөзді орнымен айтып, уәдесін берік ұстайтын адам құрметке ие болады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «сөз қадірі» — тілдің ғана емес, адам мінезінің өлшемі. Сөзді бағалау дегеніміз — ойланып сөйлеу, өтірік пен бос сөзден сақтану, уәдеге берік болу. «Өз қадірі» адамның абыройы, ар-намысы, көп ішіндегі орны дегенді білдіреді. Яғни сөз бен кісілік бір-бірінен ажырамайтын ұғым ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Мысалы, бір адам чатта ашумен дөрекі сөйлесе, кейін беделіне нұқсан келуі мүмкін. Ал сабырмен, нақты әрі сыпайы сөйлеген жанды жұрт сыйлайды. Сондықтан сөзді орнымен айту — өз қадіріңді сақтау.
Óz qadirin bilmeıdi.