Сөйлей білмесең тек тұр,
Халық арасында көп тұрасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сөзді орынсыз шашпау, ойланбай сөйлемеу керегін ескертеді. Егер адам көпшілік алдында өз ойын дұрыс, мәдениетті әрі мазмұнды жеткізе алмаса, артық сөйлегеннен гөрі тыныш отырғаны жөн. Мұндағы астарлы мағына — сөздің қадірін білмеу, орынсыз сөйлеу адамның беделін түсіреді. Ал салиқалы, байыпты сөз адамды сыйлы етеді.
Образдар мен теңеулер
«Тек тұр» деген тіркес — босқа сөйлемей, әдеп сақта деген ишара. «Халық арасында көп тұрасың» деуі — адам қоғамда, ортада жүретіндіктен, әр сөзіне жауапты болу керек дегенді білдіреді. Яғни халық — сынайтын орта, ал сөз — сол ортадағы адамның айнасы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, жиналыста орынсыз пікір айтып, кісіні ренжітіп алмау үшін ойланып сөйлеу қажет. Мысалы, кеңседегі талқылауда тақырыпты толық түсінбеген адам даурықпай, алдымен тыңдап алып, кейін ғана қысқа әрі нақты пікір айтқаны дұрыс.
Halyq arasynda kóp turasyń.