Сиыр сүйкенбей жүрмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сиыр сүйкенбей жүрмес деген мақалдың тура мағынасы — сиыр бір нәрсеге сүйкеніп, қасынбайынша жай таппайды. Астарлы мағынасы — адам да ішкі мазасыздығын, қолайсыз күйін, тынымсыз мінезін сыртқа бір әрекет арқылы шығарады деген ой. Кейде бір істің басталуы, қозғаушы түрткі болуы қажет екенін де аңғартады. Яғни кез келген қимылдың, өзгерістің өз себебі бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы сиыр — тұрмысқа жақын, момын малдың бейнесі. Оның сүйкенуі адамның бір нәрсеге мұқтаж болып, тыным таба алмауын меңзейді. «Жүрмес» сөзі де жай тоқтап тұру емес, тіршілік барысында бір себепсіз қимыл болмайтынын білдіреді. Халық мал мінезі арқылы адам мінезін дәл, қысқа әрі нанымды суреттеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адам мінезін түсіндіргенде жиі қолданылады. Мысалы, біреу себепсіз ашуланып, мазасызданып жүрсе, «сиыр сүйкенбей жүрмес» деп, оның ішінде бір уайым не реніш барын айтады. Немесе бір істің басталуына түрткі керек екенін білдіргенде де айтылады. Мәселен, жұмысын ұзақ уақыт бастай алмай жүрген адамға дұрыс бағыт пен аз ғана ынта керек болуы мүмкін.